Waarom vakantie geen werkelijke ontspanning geeft

De Romeinen hebben de vakantie min of meer uitgevonden. De Romeinse elite ging tweeduizend jaar geleden al op rondreis langs de grootste bezienswaardigheden rond de Middellandse zee zoals naar de destijds al oude culturele overblijfselen in Egypte. Waarom ontstond de vakantie en waarom zijn vakanties de laatste eeuw uitgegroeid tot iets waar de meeste mensen niet meer zonder lijken te kunnen. De algemene gedachte is dat we op vakantie gaan voor onze ontspanning. Een afgeleide van de vakantie is dat we er steeds vaker er even ‘tussenuit’ willen. En we zijn ook andere dingen gaan doen zoals yoga, meditatie of sport om tot ontspanning te komen. Waarom is die drang naar ontspanning groter geworden en wat is eigenlijk die ontspanning waar we naar streven. Ontspanning is in wezen de toestand waarin er geen spanning is. Daarom ga ik in deze blogpost eerst kijken naar de soorten spanningen die in ons lichaam voorkomen om vervolgens tot het inzicht te komen dat we denken met vakantie tot ontspanning te komen, maar dat die niet of beperkt leidt tot de ontspanning die we werkelijk willen.



Drie soorten spanningen in ons lichaam

Er zijn drie soorten spanningen te onderscheiden:

1) Mentale spanning is een verzamelnaam voor wat in de psychische belevingswereld wordt ervaren als een beleving die gepaard gaat met bijvoorbeeld een druk alsof er nog aan iets voldaan moet worden. Het voelt vaak als dwingend, haast of als onrust. Voorbeelden van gevoelens en gedachten die gepaard gaan met mentale spanning zijn schuldgevoel, afwijzing, angsten, eenzaamheid, piekeren, zorgen maken.

2) Fysieke spanning zoals de spanning van een ballon of een elastiek. In ons lichaam is dit er op vele manieren en niet alleen in de vorm van de vele spierspanningen maar ook in de vorm van druk, bijvoorbeeld in de huidcellen als we aangeraakt worden of de belasting van de botten onder het gewicht van onze eigen lichaam.

3) Elektrische spanning zoals uit het stopcontact komt of uit een batterij. In ons lichaam is dit aanwezig in vooral de neuronen, zenuwcellen en spiercellen. Deze cellen vormen met elkaar een elektrisch circuit en daarom zijn we gevoelig voor elektrische spanning en merken dat we een schok krijgen door ons lichaam omdat spiercellen worden geactiveerd als we bijvoorbeeld schrikdraad aanraken.



Hoe mentale spanning leidt tot fysieke en elektrische spanning in ons lichaam

Aan de hand van twee voorbeelden illustreer ik hoe mentale spanning kan leiden tot fysieke en elektrische spanning in ons lichaam. Als eerste voorbeeld neem ik ‘schuldgevoel’ dat gepaard gaat met mentale spanning. Veel mensen voelen als ze schuldgevoel hebben ook lichamelijke spanning op hun maag. Dit betekent dat schuldgevoel zich ook als fysieke spanning manifesteert in de cellen van de maag. Een ander voorbeeld van mentale spanning ontstaat bij veel mensen als ze iets hebben gedaan maar nog op de goedkeuring van een ander wachten, bijvoorbeeld bij een examenuitslag. Vlak voordat we de uitslag horen merken we vaak dat onze hartslag hoger is dan normaal. Dit geeft aan dat de hartspiercellen die elektrisch aangestuurd worden door onze psyche extra geactiveerd worden. Door ‘goedkeuringsspanning’ in onze belevingswereld ontstaat er dus elektrische spanning in ons lichaam. Mentale spanning kan dus zowel fysieke spanning als elektrische spanning in ons lichaam teweeg brengen.



Het lange termijn gevolg van mentale spanning op het lichaam

Als tiener had ik veel mentale spanningen en ik merkte dat dit invloed had op mijn lichaam en daar raakte ik enorm geboeid door. Ik ging dit niet alleen bij mezelf nader bekijken maar ook bij anderen. Later heb ik dit geïntegreerd in mijn werk als onderzoeker. Ik heb niet alleen de werking van de psyche onderzocht maar ook de wisselwerking met het lichaam. Veel mensen heb ik gevraagd of ze lichamelijke spanning hadden op de momenten dat er ook mentale spanning was. Niet alleen kon iedereen voorbeelden van zichzelf geven hoe ze mentale spanning in hun eigen lichaam ervaarden, maar het was nog opmerkelijker dat deze vraag mensen bewust maakte van spanningen in hun lichaam die ze daarvoor nog nooit opgemerkt hadden. Mijn conclusie is daarom dat iedere mentale spanning met een fysieke spanning gepaard gaat. Verder onderzoek naar wat er precies in het lichaam gebeurt ligt buiten mijn onderzoeksgebied maar zou zeer waardevol zijn gezien de volgende hypothetische verschijnselen:

a) Stel dat iemand vaak schuldgevoel heeft dan zullen de maagspiercellen vaak geactiveerd worden. Waarschijnlijk gebeurt met de maagcellen op dezelfde manier als met een ballon die lang of vaak opgeblazen is. Een ballon die langer is opgeblazen gaat sneller kapot en als we een ballon leeg laten lopen komt hij niet meer in dezelfde stand terug, maar blijft in enige mate uitgelubberd. De maag zal waarschijnlijk ook uitlubberen, zoals iedere fysieke elastische constructie doet. Wellicht zijn de maagcellen door de voortdurende belasting gevoeliger voor aandoeningen, meer prikkelbaar en heeft iemand in deze toestand minder ‘gevoel’ voor de vulling van de maag.

b) De elektrische spanning die gepaard gaat met schuldgevoel zou niet alleen het hart kunnen activeren, maar ook andere spieren in ons lichaam die aangestuurd worden door onze psyche, zoals bijvoorbeeld onze buik- en rugspieren. Stel dat deze spieren beperkt aangespannen worden door het schuldgevoel, dan zullen we dat gewoonlijk niet merken. Totdat we onze rug ineens meer gaan belasten en dan kan het makkelijk tot kramp komen door de toch al aanwezige spanning die door het schuldgevoel wordt veroorzaakt. Als we daarna de fysieke belasting wegnemen ontspant de spier niet, want het schuldgevoel laat de spieren doorkrampen.

c) Vanuit mijn keuzestudie in medische elektrotechniek is mij onder andere bijgebleven dat botten extra gaan groeien door elektrisch activatie. Er werd toen onderzoek gedaan naar praktische toepassingen om in botten van jongeren bij wie de groei stagneerde weer groei teweeg te brengen. Heel eenvoudig werd dit gedaan door elektroden aan te brengen op het bot. Spanning en botgroei hebben ergens dus een relatie met elkaar. Mentale spanning zou dan potentieel de groei van mensen kunnen verminderen of vermeerderen.

d) Er is al in veel onderzoek een duidelijke relatie gevonden tussen de mate van spanning en het functioneren van het immuunsysteem. Simpel gezegd geldt gemiddeld voor een mens dat hoe meer spanning we hebben hoe sneller we verkouden worden. Schuldgevoel zou potentieel ook deze negatieve invloed kunnen hebben op het immuunsysteem.


Onderzoek naar potentiele gevolgen van mentale spanning

Wat ik hierboven beschrijf is vooralsnog hypothetisch, want om de werkelijke gevolgen van mentale spanning vast te kunnen stellen is onderzoek nodig. Ik denk dat om dit goed te kunnen onderzoeken dat er 2 soorten onderzoek nodig zijn. Onderzoek naar het effect van fysieke en elektrische spanning op een individuele lichaamscel zoals een maagcel. En een tweede onderzoek naar de hoeveelheid fysieke en elektrische spanning in lichaamscellen, zoals maagcellen, op de verschillende momenten van de dag. Beide onderzoeken geven samen een totaalplaatje van oorzaken en gevolgen op het gebied van spanning, zowel van actuele en tijdelijke spanning als de lange termijn chronische spanningsbelasting, zodat bijvoorbeeld ook “uitlubbereffecten” of defecten gemeten worden. Beide onderzoeken lijken zeer praktisch uitvoerbaar.



Indirecte gevolgen van mentale spanning

Naast bovenstaande potentieel directe gevolgen van mentale spanning zijn er ook indirecte gevolgen. Om deze te kunnen zien hebben we de fysieke spanning die in spieren kan optreden nader te beschouwen. Spanning in spieren kan wisselend van karakter zijn of op een gelijk niveau blijven. Als we bijvoorbeeld onze arm heen en weer bewegen dan wisselen de spieren aan beide zijden van de arm elkaar af in het aanspannen waardoor ze samentrekken. Als de ene spier samentrekt wordt de ander spier uitgerekt. De spier wisselt dus tussen de spanning van samentrekking naar de spanning van uitrekking. Gemiddeld is de spanning van de spier nul, de ontspannen spier. Als ik een baksteen met mijn arm langdurig omhoog houd dan zijn steeds dezelfde spieren samengetrokken. Er is dus gemiddeld een gelijkmatig niveau van spanning aanwezig. Deze vorm van belasting leidt eerder tot vermoeidheid en kramp dan de wisselende spanning zoals we bij lopen en fietsen. De wisselende spanningsbelasting heeft als kenmerk dat de spiercellen regelmatig in rust terugkeren. Hoe gelijkmatiger de wisseling is hoe harmonischer dit aanvoelt. Als je het technisch beschouwt is deze wisseling sinusvormig zoals iedere harmonische trilling. Ook de trillingen van onze stembanden zijn sinusvormig en we merken hoe harmonisch het voelt als we zingen. Harmonisch wisselende spanning ervaren we vaak als ontspanning! Gelijkmatige spanning ervaren we vaak als een extra grote belasting en kan ook sneller krampen geven.

De fysieke spanningen die ontstaan in het lichaam ten gevolge van mentale spanningen zijn gelijkspanningen. Deze spanningen belasten de spieren eenzijdig. Sommige armspieren zullen bijvoorbeeld in rust nog steeds door deze gelijkspanning in enige mate samengetrokken zijn en andere spieren daardoor in dezelfde mate uitgerekt. De mate waarin de spieren nog kunnen samentrekken om fysieke arbeid te verrichten wordt daarmee steeds kleiner. Of anders gezegd is de mate van de harmonisch wisselende beweging verminderd door de gelijkspanning ten gevolge van mentale spanning. Dit merken we direct als we spanning hebben, meestal ervaren we ook een soort stijfheid als we bijvoorbeeld veel spanning hebben gehad op ons werk. Maar er is ook nog het potentiele “uitlubbereffect” en defect raken van de spiercellen door de langdurige belasting van mentale spanning zoals we hierboven gezien hebben. Dit laatste effect neemt bij de meeste mensen zo langzaam toe dat we het niet merken. Pas rond de vijftig wordt dit bij de meeste mensen heel goed zichtbaar en vaak ook voelbaar voor de mensen zelf.



Waarom we in onze beleving niet zonder vakantie kunnen

Met wat we ook doen om tot ontspanning te komen, we zullen ten hoogste ervaren dat de tijdelijke of momentane stijfheid wegtrekt en daar zijn we vaak al heel blij mee. De chronische stijfheid gaat er niet door weg en dat is juist wat ons chronisch minder harmonisch doet bewegen, waardoor we steeds sneller vermoeid raken, minder adem hebben, meer krampen, meer overreacties en waardoor ons lichaam slechter functioneert. We hebben daardoor in onze beleving een steeds grotere behoefte aan ontspanning. En we lijken alleen deze behoefte aan ontspanning te zien en blind te zijn voor de potentiele negatieve lange termijn effecten van mentale spanning. Onderzoek zoals hierboven beschreven zou de negatieve effecten feitelijk kunnen aantonen en daardoor onze blindheid ervoor wegnemen. Als gevolg zullen we waarschijnlijk onze mentale spanningen willen gaan verminderen in ons dagelijks leven. Dit zou werkelijkheid kunnen worden als (alle) mensen de oefeningen met de animatie-tool zouden gaan doen zoals aangegeven op deze website www.odysseystartnow.com en beschreven op www.nextlevellearningtool.com.


6 keer bekeken

Recente blogposts

Alles weergeven

Waardoor Troje werkelijk ten onder ging

Troje is abrupt ten onder gegaan in 1184 v.C. en hoewel er bewijs is dat er veel strijd is geleverd in de tien jaar eraan voorafgaand is het niet duidelijk waar deze strijd over ging en wie er met elk

Het begin en einde van de geldeconomie

Geld is in een ver verleden ontstaan als opvolger van ruilhandel. Geld maakt het mogelijk om generiek goederen of diensten met elkaar uit te wisselen in ruil voor geld van dezelfde waarde op dat momen